Radon Nedir? Radon Gazı ve Kanser

- 24 Nisan 2017

Radon nedir? Radon gazı kanser yapar mı? Akciğer kanseri ile Radon gazı ilişkisi. Türkiye Radon haritası. Radon gazının etkileri ve evlerde, içme suyunda radon. Dünya Sağlık Örgütü’nün Radon ile ilgili çalışma sonuçları.

Radon, kimyasal olarak başka maddelerle etkileşime girmeyen, doğada bulunan radyoaktif bir gazdır. Kokusu, rengi ve tadı yoktur. Doğada, toprak ve kayalarda bulunan radyoaktif uranyumun bozunmasıyla ortaya çıkar; suya da karışabilir. Radon, yeryüzündeki çatlaklardan kolayca havaya karışabilir ve bozunurken ortaya çıkan ürünler radyoaktif alfa parçacıkları yayarlar; havadaki duman, toz ve diğer parçacıklara yapışırlar. İnsanlar nefes aldıkça bu parçacıklar hava yollarını döşeyen hücrelerde birikir ve hücre DNA’sında hasara yol açabilirler.

Dışarıdaki radon seviyeleri genellikle çok düşüktür, ortalama seviyesi 5-15 Bq/m3 (Bq: Becquerel) arasında değişir. Kapalı ortamlarda radon seviyesi yükselir, en yüksek miktarlara maden, mağara ve su arıtma tesislerinde ulaşırlar.

TÜRKİYE RADON GAZI HARİTASI

Radon Gazı Haritası Türkiye

Radon Gazı Haritası Türkiye

RADONUN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Pek çok ülkede, akciğer kanserinin en sık ikinci sebebidir. Yüksek miktarda radona maruz kalan uranyum madencilerinin sağlığı üzerinde yaptığı önemli olumsuz etkiler gösterilmiştir. Bununla birlikte, ev gibi ortamlarda oluşan daha düşük miktarlarının da dünya çapında akciğer kanserine yol açtığı gösterilmiştir. Radon yoğunluğunun her 100 Bq/m3 artışı, akciğer kanseri olasılığını yüzde 16 arttırmaktadır. Doz miktarının artışıyla akciğer kanseri yapıcı etkisi arasında doğrusal bir ilişki vardır ve sigara içenlerde risk daha da artar.

EVLERDE RADON GAZI

Pek çok kişi için en önemli temas evlerde olmaktadır. Evlerdeki radon yoğunluğu, zemindeki taş ve toprakta bulunan uranyum miktarı, ev içine radonun girebileceği açıklıklara, evin havalandırma olanaklarına yani giren havanın çıkma oranına göre değişiklik göstermektedir. Radon miktarı, mahzen, kiler ve alt katlarda daha yüksektir. Radon miktarı, yan yana olan iki binada, hatta aynı evde günden güne ve saatten saate değişebilir. Bu yüzden, ortalamalar hesaplanırken, en az üç aylık ölçüm yapmak gerekir. Pek çok ülkede, ev içi radon yoğunluğunun 200-400 Bq/m3 seviyesi üzerine çıkmaması önerilmektedir.

Evlerde radonu azaltmak için havalandırmanın iyileştirilmesi, zeminden odalara geçişinin önlenmesi, zeminin altındaki havalandırmanın arttırılması, duvarların ve zeminin izolasyonu, pozitif basınç uygulanması veya bir havalandırma sistemi kurulması önerilmektedir. Amerika ve Avrupa’daki ülkelerde, yeni binalar yapılırken, radon miktarını azaltıcı önlemlerin alınması zorunlu tutulmaktadır.

İÇME SUYUNDA RADON

Pınar, kuyu, ve sondajlardan elde edilen, yer altından gelen sularda, dere, çay, göl gibi su kaynaklarına oranla daha fazla radon vardır. Sularda ölçülen radon miktarı 20Bq/L civarındadır ancak bazı kaynaklarda 100 Bq/L üzerinde ölçümler elde edilmiştir. Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda içme suyundaki radonun sindirim sistemi kanserlerine yol açtığı tespit edilememiştir, ancak seviyesinin 100Bq/L’yi geçmemesi önerilmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Çalışmaları:

DSÖ ülkelerde, halkın yüksek miktarda radona maruz kalmasını önleyecek ulusal planların yapılmasını önermektedir. Binalarda mümkünse 100 Bq/m3, en fazla 300 Bq/m3 seviyesinin geçilmemesi sağlanmalıdır.

DSÖ, 30’un üzerinde ülkeyle birlikte uluslararası bir proje yürütmektedir. Bunun amacı, radonla temasın sağlık üzerine etkisini araştırmak, radonun olumsuz etkilerini azaltıcı yollar bulmak, olumsuz etkileri önleyici ve radon seviyesini azaltıcı kuralları duyurmak, halkın ve politikacıların radon konusunda farkındalığını sağlamak, radon seviyesini azaltıcı yöntemlerin etkilerini izlemek ve denetlemektir. 2009 yılında DSÖ, kapalı ortamlarda radonla temas konusunda bir bilgilendirme kitapçığı yayınlamıştır.

Radon gazı, pek çok ülke için akciğer kanseri sebepleri arasında ikinci sıradadır.

Radon gazı, seviyesine göre değişen oranlarda, değişik ülkelerde akciğer kanseri hastalarının yüzde 3 ile yüzde 14’ünden sorumludur.

Sigara içen kişilerde kanser yapıcı etkisi daha fazla olmak üzere, sigara içmeyenlerde akciğer kanseri gelişmesinin esas sebebidir.

Radon sebebiyle akciğer kanseri olanların çoğu, aslında yüksek değil, düşük seviyede radon gazına maruz kalmıştır. Çünkü, insanların çoğu, evlerin içinde biriken radon gazına maruz kalmaktadır. Uranyum madeninde çalışan kişi sayısı çok azdır.

Radon seviyesi ve kanser ilişkisi arasında belli bir alt sınır bilinmemekle birlikte, evdeki radon seviyesi ne kadar azsa kanser gelişme riskinin o kadar az olacağı düşünülmektedir.

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), Türkiye’de radon gazı ölçümlerini yapmaktadır. Türkiye’de müsaade edilebilir radon konsantrasyonu ise 400 Bq/m3 ‘tür (24.03.2000 tarihli ve 23999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin, 29 Eylül 2004 tarih ve 25598 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 37. maddesi). Türkiye’deki kapalı ortam radon gazı ölçümleriyle ilgili değerler, TAEK sitesinde vardır.

Radon gazı nerelerde bulunur?
Türkiye radon gazı haritası
Radon gazı ölçümü
Radon gazı ölçüm cihazı
Radon gazı zararları konularında aydınlatıcı bilgiler bulunur.

Radon

Radon

Bir Yorum

  1. Melike

    25 Nisan 2017 at 15:48

    radon gazı ölçüm cihazı suda kaynayan hap kutusu büyüklüğünde. Türkiye radon haritası için teşekkürler. Siteniz kanser konusunda gerçekten ama gerçekten çok faydalı bilgiler veriyor.

  2. Pingback: Akciğer Kanseri Nedir? Görülme Sıklığı ve Nedenleri | Kanserde

Görüş Bildirin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir