Radyoterapi Geç Yan Etkileri

- 26 Nisan 2017

Radyoterapinin geç yan etkileri ve tavsiyeler.

Radyoterapi bittikten en az 6 ay sonra ortaya çıkan yan etkilerdir. Nadirdir, ancak olabilir. Yaşam boyu radyasyon onkoloğuyla irtibat halinde olmak, kontrollere gitmek önemlidir. Yan etkiler, radyoterapi verilen vücut bölgesi, radyoterapinin dozu, radyoterapi öncesinde, sırasında ve sonrasında kemoterapi uygulanmasına göre değişebilir. Doktor veya hemşire, ortaya çıkabilecek bu yan etkiler konusunda hastaları önceden bilgilendirecektir. Bunların bazılarından aşağıda bahsedilmiştir:

Beyindeki değişiklikler: Hafıza kaybı, matematik işlemleri yapmakta, hareket etmekte sıkıntılar, idrar kaçırma, dikkati toplamada güçlük, kişilik değişiklikleri gözlenebilir. Bazen ölmüş tümör hücreleri ölü dokudan ibaret bir kitle oluşturabilir (radyasyon nekrozu). Düzenli aralıklarla radyasyon onkoloğuna kontrole gitmelidir. Şikayetlerin sebebi radyoterapi, kanserin kendisi, ya da başka bir durum olabilir. Doktor, radyoterapiye bağlı şikayetler varsa bununla ilgili önerilerde bulunabilir, ilaç verebilir veya başka bir uzmanlık alanındaki doktorlardan uzman görüşü alabilir.

Kısırlık: Hem kadınlarda hem de erkeklerde ortaya çıkabilir. Radyoterapi öncesinde sperm veya embriyo (döllenmiş yumurta) saklanmışsa, çocuk sahibi olmak için kullanılabilir. Ülkeden ülkeye değişebilen hukuki şartlar altında diğer yöntemler olarak taşıyıcı annelik, embriyo bağışı kabul etmek, evlat edinmek sayılabilir.

Eklemler: Radyoterapi uygulanan bölgelerde nedbe dokusu ve zayıflıklar ortaya çıkabilir. Bunun sonucunda çene, omuz, kalça gibi eklemlerde hareket kısıtlılığı oluşabilir. Eklem sorunları radyoterapi bittikten aylar, yıllar sonra başlayabilir. Ağzı genişçe açamamaya başlamak, eli başa veya arka cebe götürmekte zorlanmak gibi erkenden ortaya çıkan belirtileri farketmek gerekir.

Lenf ödem: Lenf sıvısının birikmesi sebebiyle kol veya bacakta şişlik olmasıdır. Lenf bezlerinin ameliyatla çıkartılması veya radyoterapiyle hasar görmesiyle lenfödem ortaya çıkabilir. Radyoterapi verilen taraftaki kol veya bacakta şişlik farkedilirse doktorla görüşmelidir. Doktorla lenfödem ortaya çıkma riski ve önlemek için yapılacaklar konusunda görüşmek gerekir. Doktor, alıştırma hareketleri, ilaçlar veya kol-bacağa sarılan kılıflar kullanmayı önerebilir. Belki bir fizik tedavi uzmanına görünmek gerekebilir. Alıştırma hareketlerinin faydası olabilir, ancak bunun zararlı olup olmayacağını doktora danışmak gerekir. Cilde yumuşatıcı losyon sürülebilir. Güneş yanıklarından sakınmak, koruyucu kremler kullanmak gerekir. Bahçe işi veya yemek yaparken eldiven kullanılmalıdır. Düzenli ve özenli olarak tırnaklar kesilmelidir. Ayaklar temiz ve kuru tutulmalı, pamuk çoraplar giyilmeli, aşırı sıcak veya aşırı soğuk şeylerle temas etmemelidir.

Kollara ve bacaklara basınç uygulamamalıdır. Örneğin otururken bacak bacak üstüne atmamalı, radyoterapi verilen tarafta cüzdan taşımamalıdır.

Vücudu sıkmayan rahat elbiseler giyilmelidir. Eğer lenfödeme ait şu belirtiler olursa doktorla tekrar konuşmak gerekir: Bunlar kol veya bacakta ağrı, ağırlaşma, sıkıştırılma hissi, güçsüzlük, ayakkabı giyerken, yüzük takarken zorlanmak, kızarıklık, şişlik gibi enfeksiyon belirtileridir.

Ağızdaki değişiklikler: Ağızda kuruluk veya çenede kemik kaybı ortaya çıkabilir. Radyoterapiden sonraki ilk 6 ay, 1-2 ayda bir diş hekimine görünmek gerekir. Ağız, diş ve çenedeki değişiklikler kontrol edilmelidir. Çeneyi hareket ettirip alıştırma yapılmalıdır. Günde 3 kere, her seferinde 20 kez, ağrıya sebep olmaksızın ağzı olabildiğince açıp kapamalıdır. Çenede sertleşme olmasa da bunu yapmanın faydası olacaktır. Diş ve diş etlerinin bakımı yapılmalı, diş ipiyle dişlerin arası temizlenmeli, her yemekten sonra ve yatmadan önce dişler fırçalanmalıdır. Diş hekimi, eğer dişe veya diş etine cerrahi bir işlem yapacaksa, hastanın radyasyon onkoloğuyla görüşmelidir.

İkincil kanserler: Sık olmamakla birlikte, radyoterapiye bağlı yeni bir kanser yıllar sonra ortaya çıkabilir.

radyoterapi uygulaması

Görüş Bildirin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir